BlogpostDe Europese Unie heeft zich in de voorhoede van de regelgeving op het gebied van duurzaam ondernemen gepositioneerd, en twee richtlijnen vormen nu de ruggengraat van deze ambitie: de Corporate Sustainability Reporting Directive CSRD) en de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Beide vormen centrale pijlers van de Europese Green Deal en het „Fit for 55“-pakket, die de EU ertoe aanzetten om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken.
Om meteen duidelijkheid te scheppen: de CSRD is in januari 2023 in werking getreden, waarbij de rapportageverplichtingen voor de eerste groep ondernemingen ingaan vanaf het boekjaar 2024. De CSDDD (ook wel CS3D genoemd) is in 2024 formeel aangenomen, met een gefaseerde invoering die tussen 2027 en 2029 van start gaat. Hoewel beide richtlijnen betrekking hebben op duurzaamheid van ondernemingen, dienen ze fundamenteel verschillende doelen.
Het verschil is eenvoudig: de CSRD richt zich op wat bedrijven moeten rapporteren over hun prestaties op het gebied van duurzaamheid, terwijl de CSDDD zich richt op wat bedrijven moeten doen om negatieve effecten op mensenrechten en het milieu in hun hele waardeketen in kaart te brengen, te voorkomen en te beperken. Dit artikel is bedoeld voor bedrijven uit de EU en daarbuiten die actief zijn in de Europese Unie en die inzicht moeten krijgen in de praktische verschillen tussen deze twee kaders. Aan het einde ueen duidelijk beeld van de reikwijdte, tijdschema's, verplichtingen en de stappen die nodig zijn om zich voor te bereiden op naleving van beide richtlijnen.
Korte vergelijking: de belangrijkste verschillen tussen CSDDD en CSRD
Voordat we op de details ingaan, volgt hier een beknopt overzicht van de verschillen tussen de CSRD en de CSDDD:
CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive):
- Een rapportagerichtlijn die voorschrijft dat er in het jaarverslag verplicht verslag moet worden gedaan over duurzaamheid
- Gebruikt de Europese normen voor duurzaamheidsverslaglegging (ESRS) als rapportagekader
- Geldt vanaf het boekjaar 2024 voor de eerste groep grote ondernemingen
- Omvat ongeveer 50.000 ondernemingen, waaronder EU-ondernemingen, beursgenoteerde kmo’s en bepaalde niet-EU-ondernemingen
- Focus: transparantie, openbaarmaking en het verstrekken data belanghebbenden
CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive):
- Een richtlijn inzake zorgvuldigheidsplicht die bedrijven verplicht om negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu in kaart te brengen, te voorkomen en te beperken
- Omvat de „activiteitenketen“, met inbegrip van de eigen activiteiten, dochterondernemingen en zakenpartners
- Geleidelijke invoering vanaf 26 juli 2028 voor de grootste bedrijven
- Betreft rechtstreeks ongeveer 5.500–6.000 zeer grote bedrijven binnen en buiten de EU
- Aandachtspunten: lopende processen, governance, herstelmechanismen en verantwoordelijk gedrag
Belangrijke relatie:
- CSRD = openbaarmaking van informatie over transparantie en duurzaamheid
- CSDDD = actiegerichte due diligence en risicobeheer
- Deze twee vullen elkaar aan: de maatregelen in het kader van de CSDDD en de due diligence-processen zullen rechtstreeks worden meegenomen in de informatieverschaffing op grond van de CSRD, waardoor een geïntegreerd systeem ontstaat waarin u bepalend is voor wat u
De CSRD in detail: Corporate Sustainability Reporting Directive
De CSRD (Richtlijn (EU) 2022/2464) is in december 2022 aangenomen en in januari 2023 in werking getreden, ter vervanging van de eerdere richtlijn inzake niet-financiële verslaglegging (NFRD). Deze richtlijn betekent een fundamentele verandering in de manier waarop bedrijven in de hele Europese Unie hun duurzaamheidsverslaglegging moeten aanpakken.
Doel van de CSRD
De richtlijn stelt een aantal belangrijke doelstellingen vast:
- De transparantie, vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid van duurzaamheidsinformatie in de hele EU vergroten
- Investeerders, kredietverstrekkers en andere belanghebbenden voorzien van data die nuttig zijn voor hun besluitvorming
- Steun de Europese Green Deal en de doelstelling van de EU om in 2050 klimaatneutraal te zijn
- Bestrijd greenwashing door geverifieerde, gestandaardiseerde informatieverschaffing verplicht te stellen
- Kapitaalstromen naar een duurzame economie mogelijk maken
Belangrijke begrippen in het kader van de CSRD
Dubbele materialiteit: Dit is het kernbegrip van de CSRD. Bedrijven moeten beide beoordelen:
- Financiële materialiteit: hoe duurzaamheidskwesties risico’s en kansen met zich meebrengen die van invloed zijn op de financiële positie van de onderneming
- Belangrijke effecten: hoe de activiteiten van het bedrijf van invloed zijn op mens en milieu
Europese normen voor duurzaamheidsverslaglegging (ESRS): De eerste reeks ESRS-normen werd in juli 2023 aangenomen. Deze normen schrijven precies voor welke informatie bedrijven moeten verstrekken over milieu-, sociale en governance .
Integratie en digitale tagging: Duurzaamheidsverklaringen moeten worden opgenomen in het jaarverslag en digitaal worden getagd volgens het European Single Electronic Format (ESEF). Vanaf 2027 Data worden doorgegeven aan het European Single Access Point, waardoor belanghebbenden gecentraliseerde toegang krijgen tot data.
Reikwijdte en tijdschema voor de geleidelijke invoering
De CSRD wordt in fasen ingevoerd, afhankelijk van de omvang van de onderneming en de beursnotering:
- Boekjaar 2024 (rapportage in 2025): grote organisaties van algemeen belang die reeds onder de richtlijn inzake niet-financiële verslaglegging vallen – ongeveer 11.000 ondernemingen
- Boekjaar 2025 (rapportage in 2026): Andere grote EU-ondernemingen die aan twee van de drie criteria voldoen: 250 of meer werknemers, een omzet van 40 miljoen euro of een balanstotaal van 20 miljoen euro
- Boekjaar 2026 (rapportage in 2027): Beursgenoteerde kmo’s op gereglementeerde markten in de EU (met een mogelijke uitzondering tot boekjaar 2028)
- Boekjaar 2028 (rapportage in 2029): Bepaalde niet-EU-ondernemingen met een netto-omzet van meer dan 150 miljoen euro in de EU en een groot EU-filiaal of een dochteronderneming
Belangrijkste rapportagevereisten
De CSRD schrijft uitgebreide informatieverschaffing voor op het gebied van milieu- en sociale aangelegenheden:
- Beschrijvende en kwantitatieve informatie over het tegengaan van klimaatverandering, biodiversiteit, vervuiling, het gebruik van hulpbronnen, arbeidsomstandigheden, werknemers in de toeleveringsketen, getroffen gemeenschappen en zakelijk gedrag
- Vermelding of de onderneming beschikt over een klimaattransitieplan dat aansluit bij het Akkoord van Parijs en de doelstelling om klimaatneutraliteit te bereiken – en zo ja, wat dat plan inhoudt
- Informatie over duurzaamheidsrisico’s en -kansen, en hoe deze zich verhouden tot het bedrijfsmodel en de strategie
- In eerste instantie is beperkte zekerheid vereist, met een mogelijke overgang naar redelijke zekerheid in de komende jaren
Gevolgen voor het mkb
Zelfs kleine en middelgrote ondernemingen die niet direct onder de CSRD vallen, zullen de gevolgen ervan merken:
- Grote ondernemingen die onder de CSRD vallen, zullen data opvragen data hun MKB-leveranciers om hun informatieverschaffing over de waardeketen te kunnen voltooien
- De EU heeft evenredige normen (LSME en VSME) opgesteld om kleine en middelgrote ondernemingen te helpen aan deze verzoeken te voldoen zonder dat dit een buitensporige last met zich meebrengt
- MKB-bedrijven moeten zich voorbereiden op een toename van het aantal data en overwegen om vrijwillig gebruik te maken van vereenvoudigde rapportagekaders
CSDDD in detail: Corporate Sustainability Due Diligence Directive CS3D)
De CSDDD, vaak aangeduid als CS3D, werd in 2024 op EU-niveau aangenomen. Na publicatie in het Publicatieblad moeten de lidstaten deze richtlijn uiterlijk op 26 juli 2027 in nationaal recht omzetten. Deze richtlijn betekent een belangrijke verschuiving van vrijwillige maatschappelijke verantwoordelijkheid naar verplichte zorgvuldigheidsverplichtingen.
Hoofddoel
De richtlijn inzake zorgvuldigheid legt een verplichte zorgvuldigheidsplicht voor ondernemingen vast die in overeenstemming is met:
- De VN-richtlijnen inzake bedrijfsleven en mensenrechten
- De OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen
Het belangrijkste doel is ervoor te zorgen dat bedrijven daadwerkelijke negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu binnen hun eigen activiteiten, dochterondernemingen en toeleveringsketens in kaart brengen, voorkomen, beperken en beëindigen. Dit gaat verder dan alleen rapportage en vereist concrete maatregelen.
Toepassingsgebied en drempels
De CSDDD schrijft voor dat bedrijven die aan bepaalde drempels voldoen, zich hieraan moeten houden:
EU-bedrijven:
- Meer dan 1.000 medewerkers EN
- Meer dan 450 miljoen euro netto wereldwijde omzet
Bedrijven van buiten de EU:
- Meer dan 450 miljoen euro netto-omzet gegenereerd in de EU (zelfs zonder dochteronderneming of filiaal in de EU)
Ongeveer 5.500 tot 6.000 bedrijven vallen rechtstreeks onder het toepassingsgebied. Het indirecte effect is echter veel groter: zakenpartners in de hele toeleveringsketen zullen te maken krijgen met due diligence-vereisten die door de onder het toepassingsgebied vallende bedrijven worden doorgegeven.
Data voor gefaseerde aanmelding
De CSDDD wordt in fasen toegepast:
- 26 juli 2027: De lidstaten moeten de richtlijn in nationaal recht omzetten
- 26 juli 2028: De regels gaan in voor de allergrootste ondernemingen (die met meer dan 5.000 werknemers en een omzet van meer dan 1,5 miljard euro)
- 26 juli 2029: De regeling geldt ook voor de overige bedrijven die onder de regeling vallen en die de drempels van 1 000 werknemers en 450 miljoen euro omzet overschrijden
Belangrijkste verplichtingen uit hoofde van de CSDDD
De CSDDD stelt uitgebreide zorgvuldigheidsvereisten vast:
Beleidsintegratie:
- Neem due diligence op in het bedrijfsbeleid en de risicobeheersystemen
- Stel een specifiek beleid inzake zorgvuldigheidsonderzoek vast en werk dit regelmatig bij
Identificatie en beoordeling van de gevolgen:
- Potentiële negatieve gevolgen voor de mensenrechten en het milieu in kaart brengen en beoordelen
- De negatieve gevolgen voor de mensenrechten aanpakken binnen de eigen bedrijfsactiviteiten, dochterondernemingen en de „activiteitenketen“ (toeleveranciers en bepaalde activiteiten in de verdere keten)
- Breng de risico’s in kaart voor alle relevante activiteiten en rangschik ze op basis van ernst en waarschijnlijkheid
Preventieve en corrigerende maatregelen:
- Neem passende maatregelen om negatieve gevolgen te voorkomen, te beperken of te beëindigen
- Mogelijkheden zijn onder meer contractuele bepalingen, capaciteitsopbouw bij leveranciers, samenwerking met zakenpartners of tijdelijke opschorting van de relaties
- Maatregelen nemen om de schade te herstellen
Klachtenprocedures:
- Klachtenprocedures voor belanghebbenden en klokkenluiders opzetten en in stand houden
- Zorg voor veilige klachtenkanalen voor werknemers, gemeenschappen en degenen die hier indirect door worden getroffen
Monitoring en rapportage:
- De doeltreffendheid van de maatregelen inzake zorgvuldigheidsonderzoek controleren
- Pas de maatregelen regelmatig aan op basis van de bevindingen
- Een jaarlijkse due diligence-verklaring publiceren
Vereisten voor het klimaattransitieplan
Bedrijven die onder de werkingssfeer vallen, moeten:
- Een klimaattransitieplan vaststellen en jaarlijks bijwerken dat in overeenstemming is met het Akkoord van Parijs en de EU-klimaatwet
- Stel tijdgebonden doelstellingen vast voor 2030 en vervolgens om de vijf jaar tot 2050
- De hefbomen, investeringen en financiering voor decarbonisatie in kaart brengen
- Jaarlijks verslag uitbrengen over de voortgang
- In sommige lidstaten kan de variabele beloning van bestuurders worden gekoppeld aan klimaatdoelstellingen
Handhaving en aansprakelijkheid
De CSDDD voorziet in ernstige sancties bij niet-naleving:
- De lidstaten moeten toezichthoudende autoriteiten aanwijzen die over onderzoeks- en sanctiebevoegdheden beschikken
- Administratieve sancties en boetes moeten „doeltreffend, evenredig en afschrikkend“ zijn – en kunnen oplopen tot 5 % van de wereldwijde netto-omzet
- Een regeling inzake wettelijke aansprakelijkheid biedt slachtoffers de mogelijkheid om schadevergoeding te eisen wanneer bedrijven hun zorgvuldigheidsverplichtingen niet nakomen en er schade ontstaat
- Bestuurders krijgen meer verantwoordelijkheden op het gebied van toezicht en de uitvoering van due diligence
Overeenkomsten tussen CSRD en CSDDD
Ondanks hun verschillende aandachtsgebieden zijn de CSRD en de CSDDD gebaseerd op dezelfde internationale normen en hebben ze gemeenschappelijke beleidsdoelstellingen.
Afstemming op internationale kaders:
- Beide richtlijnen sluiten aan bij de VN-richtlijnen inzake bedrijfsleven en mensenrechten
- Beide verwerken de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen in het EU-recht
- Beide bevorderen verantwoordelijk gedrag dat in overeenstemming is met internationale normen
Gemeenschappelijke beleidsdoelstellingen:
- Centraal in de Europese Green Deal en de agenda voor een rechtvaardige transitie
- Steun de doelstellingen voor klimaatneutraliteit in 2050
- Zowel de gevolgen voor het milieu als de mensenrechtenkwesties aanpakken
Inhoud overlapt elkaar:
- Beide hebben betrekking op milieukwesties, waaronder het klimaat, biodiversiteit, vervuiling en het gebruik van hulpbronnen
- Beide gaan in op de gevolgen voor de mensenrechten van werknemers, gemeenschappen en mensen die via de waardeketens worden geraakt
- Voor beide zijn gestructureerde impact assessment voor risico- en impact assessment vereist
- Beide leggen de nadruk op betrokkenheid van belanghebbenden en voortdurende verbetering
Operationele synergieën:
- Data analyses die nodig zijn voor CSDDD (risicokaarten, impact assessments, corrigerende maatregelen) vormen een directe ondersteuning voor de informatieverschaffing in het kader van de CSRD
- Een degelijk due diligence-systeem in het kader van de CSDDD vermindert het risico op greenwashing, omdat de verklaringen op grond van de CSRD worden onderbouwd door daadwerkelijke processen
- De klimaattransitieplannen die krachtens de CSDDD vereist zijn, worden meegenomen in de klimaatgerelateerde informatieverschaffing in het kader van de CSRD
Governance :
- Beide kaders verwachten dat de raad van bestuur en het senior management toezicht houden op de duurzaamheidsstrategie
- Beiden leggen de nadruk op de integratie van duurzaamheidsfactoren in de besluitvorming van bedrijven
- Beide zorgen voor verantwoordingsplicht op het hoogste niveau van de organisatie
Belangrijkste verschillen: CSRD versus CSDDD
Inzicht in de verschillen tussen deze kaders is van cruciaal belang voor de implementatieplanning.
De kern van elke richtlijn
Het fundamentele verschil zit hem in wat elke richtlijn voorschrijft:
- CSRD = rapportagekader: bepaalt welke informatie over duurzaamheid moet worden gerapporteerd, hoe dit moet gebeuren en waar
- CSDDD = gedragskader: beschrijft hoe due diligence moet worden uitgevoerd, negatieve effecten moeten worden beheerd en corrigerende maatregelen moeten worden genomen
Dit kan als volgt worden samengevat: de CSRD schrijft u transparant u zijn over uw ; de CSDDD schrijft voor u daar ook daadwerkelijk iets aan u doen.
Reikwijdte en cijfers
De samenstelling van de getroffen bedrijven verschilt aanzienlijk:
- De CSRD is van toepassing op ongeveer 50.000 bedrijven uit de EU en daarbuiten, waaronder beursgenoteerde kmo’s
- CSDDD heeft rechtstreeks gevolgen voor ongeveer 5.500 tot 6.000 zeer grote ondernemingen
- De verplichtingen van de CSDDD werken echter door in de toeleveringsketens, waardoor veel meer bedrijven hier indirect mee te maken krijgen
- Het toepassingsgebied van de CSRD is breder, maar de verplichtingen zijn minder streng in vergelijking met de strenge due diligence-vereisten van de CSDDD
Dekking van de waardeketen
De richtlijnen omschrijven hun toepassingsgebied op verschillende manieren:
- De CSRD hanteert een breed begrip van de „waardeketen“ dat zowel activiteiten stroomopwaarts als stroomafwaarts omvat, met inbegrip van het gebruik van het product en de fase aan het einde van de levensduur, waarbij materiaal
- CSDDD hanteert het begrip ‘activiteitenketen’, dat doorgaans een beperktere reikwijdte heeft en zich richt op de eigen bedrijfsactiviteiten, toeleveranciers en enkele belangrijke relaties in de afzetketen (distributie, transport, opslag)
- CSDDD sluit doorgaans de verwijdering van producten en bepaalde activiteiten van eindgebruikers uit
Materialiteitsbenadering
De behandeling van materialiteit verschilt aanzienlijk:
- Op grond van de CSRD mogen bedrijven onderwerpen die na een grondige dubbele materialiteitsbeoordeling als niet-materieel worden aangemerkt, buiten beschouwing laten, mits zij het proces documenteren
- In het kader van CSDDD bestaat er geen formele „materialiteitsfilter“; bedrijven moeten alle relevante activiteiten die onder het toepassingsgebied vallen aan een zorgvuldigheidsonderzoek onderwerpen
- Met CSDDD kunnen de ernstigste risico’s prioriteit krijgen, maar minder belangrijke onderwerpen mogen niet volledig worden uitgesloten
- Het is noodzakelijk om vast te stellen welke gevolgen het ernstigst zijn, maar het is verplicht om ze allemaal evenredig aan te pakken
Rapportageverplichtingen versus verklaring inzake zorgvuldigheid
De uitvoervereisten verschillen:
- De CSRD schrijft voor dat het jaarverslag gedetailleerde, gestandaardiseerde informatie moet bevatten, die digitaal moet worden gemarkeerd en aan een externe controle moet worden onderworpen
- De CSRD schrijft voor dat de informatieverschaffing in overeenstemming moet zijn met de ESRS en in een gestructureerd formaat moet worden gerapporteerd
- De CSDDD vereist een jaarlijkse openbare verklaring inzake zorgvuldigheid (meestal op de website van de onderneming)
- CSDDD voert geen gestructureerde rapportage naar ESRS-model in, maar vereist wel dat due diligence-informatie in andere rapporten wordt opgenomen
Verschillen in de tijdlijn
De aanvraagdata komen niet overeen:
- De CSRD-verplichting gaat voor NFRD-ondernemingen in vanaf het boekjaar 2024; de meeste grote ondernemingen volgen in de boekjaren 2025 en 2026
- Bedrijven van buiten de EU die aan de CSRD-drempels voldoen, moeten vanaf het boekjaar 2028 verslag uitbrengen
- De CSDDD-verplichtingen treden later in werking, in fasen van 26 juli 2028 tot en met 26 juli 2029
- Bedrijven kunnen al te maken krijgen met CSRD-verplichtingen voordat de CSDDD-verplichtingen van kracht worden
Gevolgen voor interne teams
De hoofdlast wordt gedragen door verschillende functies:
Gevolgen van de CSRD:
- Financiële, rapportage- en controllingteams: data , controles, coördinatie van de assurance
- Duurzaamheids- en ESG-teams: verantwoordelijkheid voor de inhoud, interpretatie van ESRS, beoordeling van de materialiteit
- IT- en data : systeemontwikkeling, data , digitale tagging
Gevolgen van CSDDD:
- Inkoop: leveranciersselectie, contracten, toezicht op zakenpartners
- Juridische zaken en naleving: beleidsregels, gedragscodes, klachtenprocedures, aansprakelijkheidsbeheer
- Bedrijfsvoering en toeleveringsketen: praktische maatregelen voor zorgvuldigheidsonderzoek, audits, herstelmaatregelen
Tijdlijn: wanneer de CSRD en de CSDDD van toepassing zijn
Bedrijven hebben vaak moeite om te begrijpen wanneer elke richtlijn van kracht wordt. Hier volgt een chronologisch overzicht.
Tijdlijn van de CSRD
- 2023: de CSRD treedt in werking; de Europese Commissie keurt de eerste reeks ESRS goed
- Boekjaar 2024 (rapportage in 2025): de CSRD is van toepassing op grote entiteiten van openbaar belang die reeds onder de NFRD vallen (ongeveer 11.000 ondernemingen)
- Boekjaar 2025 (rapporten in te dienen in 2026): Andere grote EU-ondernemingen die aan de omzetdrempels voldoen
- Boekjaar 2026 (rapportage in 2027): beursgenoteerde kmo’s op gereglementeerde markten in de EU (met de mogelijkheid om de rapportage uit te stellen tot boekjaar 2028)
- Boekjaar 2028 (rapportage in 2029): bepaalde grote niet-EU-concerns met een omzet van meer dan 150 miljoen euro in de EU en een EU-vestiging of -dochteronderneming
Tijdlijn van het CSDDD
- 2024: Politiek akkoord bereikt en richtlijn formeel aangenomen; gepubliceerd in het Publicatieblad
- 26 juli 2027: Uiterste datum waarop de lidstaten de CSDDD in nationaal recht moeten omzetten
- 26 juli 2028: De regels gaan in voor de grootste bedrijven die onder de regeling vallen (meer dan 5.000 werknemers en een omzet van meer dan 1,5 miljard euro)
- 26 juli 2029: De regeling wordt uitgebreid tot de overige bedrijven die onder de regeling vallen (met meer dan 1 000 werknemers of een netto-omzet van meer dan 450 miljoen euro)
Samenwerking met andere EU-initiatieven
De „Omnibus“-voorstellen van 2025 (COM(2025)80 en COM(2025)81) zijn bedoeld om de termijnen en rapportageverplichtingen in het kader van de CSRD en de CSDDD op elkaar af te stemmen en te stroomlijnen. Hoewel de belangrijkste beleidsdoelstellingen ongewijzigd blijven, moeten ondernemingen de ontwikkelingen in de gaten houden die van invloed kunnen zijn op de implementatietermijnen of die overlappende vereisten kunnen verminderen.
Welke ondernemingen vallen onder de CSRD en welke onder de CSDDD?
Beide richtlijnen zijn van toepassing op zowel EU- als niet-EU-ondernemingen, maar hanteren verschillende drempels en uitgangspunten.
Toepassingsgebied van de CSRD
EU-bedrijven:
- Alle grote EU-bedrijven die aan twee van de drie criteria voldoen:
- meer dan 250 medewerkers
- 40 miljoen euro netto-omzet
- 20 miljoen euro balanstotaal
- Alle EU-ondernemingen waarvan effecten op een gereglementeerde markt in de EU zijn genoteerd
- Beursgenoteerde kmo’s (met uitzondering van micro-ondernemingen)
Bedrijven van buiten de EU:
- Moedermaatschappijen met een netto-omzet van meer dan 150 miljoen euro in de EU EN
- Ten minste één grote of beursgenoteerde dochteronderneming in de EU OF een belangrijk filiaal in de EU
Toepassingsgebied van de CSDDD
EU-bedrijven:
- Meer dan 1.000 medewerkers EN
- Wereldwijd een netto-omzet van meer dan 450 miljoen euro
Bedrijven van buiten de EU:
- In de EU is een netto-omzet van meer dan 450 miljoen euro gegenereerd
- Er is geen verplichting om een dochteronderneming in de EU te hebben – de toezichthoudende verantwoordelijkheid ligt bij de lidstaat waar de meeste omzet binnen de EU wordt gegenereerd
- Verplicht bedrijven om aan de regels te voldoen, zelfs als ze geen fysieke vestiging in de EU hebben, mits de omzetdrempel wordt overschreden
KMO's:
- Uitdrukkelijk uitgesloten van het directe toepassingsgebied van CSDDD
- zullen hier indirect door worden getroffen als leveranciers, franchisenemers of licentiehouders van de betrokken ondernemingen
Verschillen tussen groepen en sectoren
Het is van cruciaal belang om te begrijpen hoe drempels op groepsniveau werken:
- Groepsberekeningen (geconsolideerde omzet en aantal medewerkers) bepalen de reikwijdte
- Franchise- en licentieovereenkomsten kunnen entiteiten feitelijk onder het toepassingsgebied brengen
Voorbeeld 1: Amerikaanse moedermaatschappij met omzet in de EU Een bedrijf met hoofdkantoor in de VS dat geen dochteronderneming in de EU heeft, maar wel een jaarlijkse omzet van 500 miljoen euro aan EU-klanten realiseert, valt rechtstreeks onder het toepassingsgebied van de CSDDD. Het bedrijf moet voldoen aan de zorgvuldigheidsverplichtingen, waarbij de toezichthoudende verantwoordelijkheid toekomt aan de EU-lidstaat waar de meeste inkomsten worden gegenereerd.
Voorbeeld 2: EU-groep met meerdere dochterondernemingen Een EU-moedermaatschappij met 800 werknemers op het hoofdkantoor, maar 1 500 werknemers bij de geconsolideerde dochterondernemingen, en een groepsomzet van 600 miljoen euro, valt op basis van de geconsolideerde cijfers onder het toepassingsgebied van de CSDDD. De onderneming voldoet ook aan de CSRD-drempels en moet vanaf het boekjaar 2025 rapporteren.
Verplichtingen naast elkaar: rapportage (CSRD) versus zorgvuldigheidsonderzoek (CSDDD)
Veel bedrijven vallen onder beide regelgevingskaders en moeten daarom een geïntegreerde aanpak ontwikkelen. Door belanghebbenden inzicht te geven in zowel wat u als wat u , creëer je verantwoordingsplicht en vertrouwen.
CSRD-verplichtingen in de praktijk
- Voer een dubbele materialiteitsbeoordeling uit en leg het proces en de conclusies vast
- Verzamel gedetailleerde data de gehele waardeketen (inclusief leveranciers, gevolgen voor het personeel en effecten verderop in de keten) in overeenstemming met de ESRS
- Duurzaamheidsverklaringen opstellen als onderdeel van het jaarverslag
- data digitaal labelen data doorgeven aan nationale ondernemingsregisters
- Vanaf 2027 Data naar het Europese centrale toegangspunt Data
- Beperkende zekerheid verkrijgen van wettelijke accountants of onafhankelijke zekerheidsverleners
De CSDDD-vereisten in de praktijk
- Voer voortdurend due diligence uit binnen de eigen bedrijfsactiviteiten, dochterondernemingen en de hele keten van activiteiten
- Richt je met name op risicovolle sectoren (textiel, landbouw, grondstofwinning) en regio’s
- Zorg voor contractuele bepalingen, gedragscodes voor leveranciers, opleidingen en capaciteitsopbouw voor zakelijke partners
- Zorg voor klachtenprocedures (hotlines, onlineformulieren, speciale kanalen) voor werknemers, gemeenschappen en andere belanghebbenden
- Neem corrigerende maatregelen wanneer er ernstige gevolgen optreden
- Mogelijke opschorting of beëindiging van de samenwerking met partners die zich niet aan de regels houden
- Pak de gevolgen voor mens en milieu (hun milieu-impact) systematisch aan
Hoe verplichtingen op elkaar inwerken
De twee kaders versterken elkaar:
- Due diligence-processen in het kader van de CSDDD leveren bewijsmateriaal en data op data de rapportage op grond van de CSRD
- Wat u door middel van due diligence u , vormt de basis voor uw
- De transparantievereisten van de CSRD zorgen voor externe druk en benchmarks voor de uitvoering van due diligence
- Auditors en belanghebbenden kunnen de gerapporteerde duurzaamheidskwesties toetsen aan de daadwerkelijke due diligence-processen
Gevolgen voor interne teams: wie moet er actie ondernemen?
Beide richtlijnen vereisen samenwerking tussen verschillende afdelingen. Geen van beide kan door duurzaamheidsteams alleen worden uitgevoerd.
Interne gevolgen van de CSRD
Financiën en controlling:
- Integratie met de financiële rapportagekalender
- Interne controles op data
- Coördinatie van audits en voorbereiding van de controle
Duurzaamheids- en ESG-teams:
- Eigendom van de inhoud van ESRS-publicaties
- Interpretatie van normen en richtlijnen
- Leiderschap op het gebied van materialiteitsbeoordeling
- Definitie van KPI’s en het vaststellen van streefcijfers
IT- en data :
- Systemen ontwikkelen voor het verzamelen, opslaan en valideren data
- Mogelijkheden voor digitale tagging
- Beheer van Data in de hele waardeketen
Interne gevolgen voor CSDDD
Inkoop:
- Selectiecriteria voor leveranciers waarbij due diligence wordt meegenomen
- Onboardingprocedures en contractbepalingen
- Voortdurende monitoring en samenwerking met zakelijke partners
Juridische zaken en naleving:
- Het opstellen van beleid en gedragscodes
- Het opstellen van contracten met betrekking tot verplichtingen in de toeleveringsketen
- Ontwerp en beheer van klachtenprocedures
- Beoordeling en beperking van aansprakelijkheidsrisico’s
Bedrijfsvoering en toeleveringsketen:
- Het invoeren van praktische maatregelen op het gebied van zorgvuldigheidsonderzoek
- Leveranciersaudits en locatiebezoeken
- Planning en uitvoering van saneringswerkzaamheden
- Samenwerking met leveranciers om verbeteringen door te voeren
Verantwoordelijkheden van de raad van bestuur en het management
Verantwoordingsplicht van leidinggevenden is in beide kaders verankerd:
- Besturen moeten toezicht houden op transitieplannen, risicobereidheid en afstemming van de strategie
- Verantwoordelijkheid van het senior management voor het toezicht op de due diligence op het gebied van duurzaamheid
- In sommige rechtsgebieden kan de beloning van bestuurders na de omzetting in nationaal recht worden gekoppeld aan klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen
- Bestuurders kunnen op grond van de CSDDD persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wegens gebrek aan toezicht
Hoe u zich kunt voorbereiden: geïntegreerd stappenplan voor naleving van de CSRD en de CSDDD
Door vroeg te beginnen en beide richtlijnen in één stappenplan te integreren, worden de kosten, de complexiteit en het risico op dubbel werk beperkt.
Stapsgewijze aanpak
Stap 1: Bepaal de toepasbaarheid en de tijdschema’s
- Bepaal welke rechtspersonen binnen uw voldoen aan de drempels van de CSRD en de CSDDD
- Bepaal welke toepassingsfase op elke entiteit van toepassing is
- Breng de blootstelling buiten de EU in kaart en beoordeel of de omzet of het aantal werknemers op groepsniveau verplichtingen met zich meebrengt
Stap 2: Voer een gap-analyse uit
- De huidige situatie toetsen aan de ESRS-informatievereisten voor de CSRD
- Bestaande due diligence-praktijken toetsen aan de OESO-richtlijnen voor CSDDD
- data , processen en governance opsporen
Stap 3: governance opzetten of versterken
- Wijs duidelijke rollen en verantwoordelijkheden toe voor duurzaamheidsverslaglegging en zorgvuldigheidsonderzoek
- Richt een multifunctionele stuurgroep op waarin vertegenwoordigers van de afdelingen Financiën, Juridische Zaken, Inkoop en Duurzaamheid zitting hebben
- Het bedrijfsbeleid, de gedragscodes en de eisen voor leveranciers bijwerken
Stap 4: Ontwerp van data
- Zorg voor traceerbare, auditklare data
- Sluit systemen aan om data over leveranciers en de waardeketen te verzamelen
- Zowel de rapportagevereisten (CSRD) als het toezicht op zorgvuldigheid (CSDDD) ondersteunen
Stap 5: Betrek leveranciers en partners in een vroeg stadium
- Maak je verwachtingen duidelijk aan je zakenpartners
- Voer de vereisten geleidelijk in, zodat er ruimte is voor aanpassing
- Zorg voor ondersteuning en capaciteitsopbouw voor het MKB in uw
Stap 6: Testfase en bijschaven
- Procesrapportage voor een beperkt toepassingsgebied of een bedrijfsonderdeel
- Voer proefonderzoeken uit op het gebied van due diligence in risicovolle gebieden
- Procesverbeteringen doorvoeren op basis van de opgedane ervaringen, voordat het systeem volledig wordt uitgerold
Overeenkomsten en verschillen in de bereiding
Soortgelijke voorbereidende activiteiten:
- Inzicht in uw volledige uw
- In kaart brengen van belanghebbenden en betrokkenheid
- Risico- en impact assessments
- Documentatie- en bewijsbeheer
Verschillende accenten in de voorbereiding:
- De voorbereiding op de CSRD richt zich meer op data , controles, het opstellen van toelichtingen en de gereedheid voor controle
- De CSDDD-voorbereiding richt zich meer op procedures, contracten, saneringsplannen en voortdurende betrokkenheid van leveranciers
Gebruikmaken van bestaande kaders
Bedrijven die al werken volgens erkende kaders hebben een voorsprong:
- Deelnemers aan het VN Global Compact kunnen de principes koppelen aan de verplichtingen van de CSDDD
- Organisaties die de OESO-richtlijnen hebben overgenomen, beschikken al grotendeels over een kader voor zorgvuldigheidsonderzoek
- GRI-rapporteurs kunnen de verstrekte informatie afstemmen op de ESRS-vereisten
- Gebruikers van de TCFD beschikken over een basis voor klimaatrapportage in het kader van de CSRD
- Bedrijven die al over leverancierscodes beschikken, kunnen deze aanpassen om aan de CSDDD-vereisten te voldoen
Conclusie: CSDDD en CSRD samen gebruiken om veerkrachtige, verantwoordelijke bedrijven op te bouwen
De CSRD en de CSDDD zijn geen concurrerende regelgevingen, maar twee kanten van dezelfde medaille. De CSRD waarborgt transparantie door middel van gestandaardiseerde duurzaamheidsrapportage, terwijl de CSDDD concrete maatregelen vereist via verplichte zorgvuldigheidscontroles. Samen vormen ze een alomvattend kader waarin het handelen van bedrijven zichtbaar wordt via hun rapportages.
Bedrijven die onder beide richtlijnen vallen, moeten de verleiding weerstaan om twee afzonderlijke trajecten voor naleving in te voeren. In plaats daarvan zorgt het opstellen van één geïntegreerde duurzaamheidsstrategie – waarbij de bevindingen van het zorgvuldigheidsonderzoek de basis vormen voor de informatieverschaffing en de rapportagevereisten aanleiding geven tot procesverbeteringen – voor efficiëntie en geloofwaardigheid. Het Europees Parlement en de Europese Commissie hebben deze kaders ontworpen om samen te werken, en bedrijven die ze als onderling verbonden beschouwen, zullen de naleving beter beheersbaar vinden.
Bedrijven die hier vroeg op inspelen, zullen naleving omzetten in een concurrentievoordeel. Een sterker risicobeheer vermindert de kwetsbaarheid voor verstoringen in de toeleveringsketen en boetes van toezichthouders. Betere data de toegang tot kapitaal, aangezien investeerders hun middelen steeds vaker toewijzen op basis van ESG-prestaties. Transparante, met concrete acties onderbouwde duurzaamheidsbeloften zorgen voor meer vertrouwen bij klanten, medewerkers en de gemeenschap.
Als we vooruitkijken, zien we dat de wereldwijde harmonisatie van regelgeving in een stroomversnelling komt. Het „Brusselseffect“ is nu al merkbaar, nu andere rechtsgebieden – van Californië tot Duitsland en Frankrijk – soortgelijke vereisten op het gebied van zorgvuldigheid en rapportage invoeren. De ISSB-normen komen op veel gebieden steeds meer overeen met de ESRS, en de Europese Commissie blijft de implementatierichtlijnen verder verfijnen. Bedrijven die vandaag flexibele, schaalbare duurzaamheidssystemen opzetten, zullen goed gepositioneerd zijn om zich aan te passen naarmate de CSRD, CSDDD en aanverwante EU-regels evolueren. Het is nu tijd om te beginnen.